Trong nhiều dự án xây dựng, khi tiến độ chậm, giải pháp quen thuộc thường là tăng nhân lực, tăng ca hoặc tổ chức thêm các tổ thi công. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí lao động gia tăng và nguồn nhân lực tay nghề cao ngày càng khan hiếm, việc “ép tiến độ” tại công trình đang dần chạm tới giới hạn. 

Trước những giới hạn đó, một cách tiếp cận khác đang ngày càng được chú trọng: thay vì tìm cách làm nhanh hơn bằng cùng một phương pháp, ngành xây dựng bắt đầu thay đổi chính cách công trình được thi công. Từ cấu kiện sản xuất theo quy trình công nghiệp, vật liệu kích thước lớn đến các giải pháp lắp ghép khô, lựa chọn vật liệu ngày càng gắn trực tiếp với bài toán tổ chức thi công và tiến độ dự án. 

Khi tăng nhân lực không còn là lời giải duy nhất cho tiến độ

Với các dự án thương mại, công nghiệp hay công trình quy mô lớn, thời gian hoàn thành có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư. Công trình sớm đi vào hoạt động đồng nghĩa với khả năng khai thác tài sản và tạo dòng tiền sớm hơn. Ngược lại, chậm tiến độ có thể kéo theo chi phí nhân công, quản lý, thiết bị và nhiều phát sinh khác. 

Một trong những cách phổ biến để xử lý áp lực tiến độ là bổ sung nhân lực, tăng thời gian làm việc hoặc triển khai đồng thời nhiều mũi thi công. Tuy nhiên, khi lao động tay nghề cao ngày càng khó huy động, việc tăng số lượng nhân sự tại công trường cũng kéo theo áp lực về mặt bằng, phối hợp tổ đội và kiểm soát chất lượng. Càng nhiều hạng mục được đẩy nhanh đồng thời, nguy cơ xung đột thi công, sai sót và làm lại càng cần được kiểm soát chặt chẽ. 

Đặc biệt, với những phương pháp thi công phụ thuộc nhiều vào công đoạn ướt, tiến độ không chỉ được quyết định bởi tốc độ làm việc của người thợ. Xây xong cần chờ, hoàn thiện bề mặt lại tiếp tục cần thời gian trước khi chuyển sang công đoạn tiếp theo. Đây là những khoảng thời gian khó có thể rút ngắn chỉ bằng cách tăng thêm nhân lực. 

Vì vậy, câu hỏi của nhiều dự án hiện nay không còn đơn thuần là “làm thế nào để công nhân làm nhanh hơn”, mà là “làm thế nào để giảm số công đoạn, giảm thời gian chờ và giảm sự phụ thuộc vào thao tác thủ công”. 

Theo KTS Nguyễn Văn Thiên (TAA Design), tiêu chí lựa chọn vật liệu trong xây dựng đang có sự thay đổi đáng kể. Nếu trước đây yếu tố thẩm mỹ, độ bền và chi phí đầu tư được đặt lên hàng đầu, thì hiện nay tiến độ thi công và hiệu quả triển khai cũng trở thành những tiêu chí quan trọng.

Theo ông, áp lực về thời gian, chi phí và nguồn nhân lực khiến kiến trúc sư và chủ đầu tư ưu tiên các giải pháp vật liệu đồng bộ, giúp hạn chế sai sót, rút ngắn thời gian thi công và kiểm soát chất lượng tốt hơn. Những giải pháp như Gạch bê tông khí chưng áp, tấm panel ALC, gạch khổ lớn hay các cấu kiện lắp ghép vì thế ngày càng được ứng dụng rộng rãi. Tại TAA Design, đây cũng là nhóm vật liệu thường được cân nhắc nhằm tối ưu quá trình thi công nhưng vẫn đảm bảo giá trị sử dụng và thẩm mỹ.

“Áp lực về thời gian, chi phí và nguồn nhân lực khiến cả kiến trúc sư lẫn chủ đầu tư đều có xu hướng lựa chọn những giải pháp vật liệu đồng bộ, hạn chế sai sót và rút ngắn thời gian tại công trường. Điều này không chỉ giúp kiểm soát chi phí mà còn đảm bảo chất lượng thực tế của công trình.

Hiện nay, những giải pháp như tấm panel ALC, gạch khổ lớn hay các hệ cấu kiện lắp ghép ngày càng được ưu tiên nhờ khả năng rút ngắn tiến độ, kiểm soát chất lượng và giảm phụ thuộc vào nhân công tại công trường. Tại TAA Design, chúng tôi cũng ưu tiên những vật liệu giúp tối ưu quá trình thi công nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả sử dụng và giá trị thẩm mỹ.

Theo tôi, kiến trúc tốt không được quyết định bởi một loại vật liệu tốt, mà bởi việc lựa chọn đúng vật liệu cho đúng công trình”.

Tiến độ cần được “thiết kế” từ giai đoạn lựa chọn vật liệu

Trong cách tiếp cận mới, khả năng thi công không còn là vấn đề chỉ được xử lý sau bản vẽ thiết kế hoàn thành. 

Ngay từ giai đoạn lựa chọn vật liệu, kiến trúc sư, kỹ sư và nhà thầu cần tính đến số lượng công đoạn, phương pháp lắp đặt, thời gian chờ, yêu cầu tay nghề và khả năng kiểm soát sai số tại công trường. 

Theo KTS Vương Đạo Hoàng, người có nhiều năm tham gia quản lý thiết kế và thi công tại Kiến Việt Group, mỗi quyết định trên bản vẽ đều kéo theo một chuỗi yêu cầu cụ thể khi triển khai tại hiện trường. “Mỗi nét trên bản vẽ thực ra là một ‘mệnh lệnh’ gửi xuống công trường. Nó quyết định thi công bằng cách nào, cần bao nhiêu thợ, sử dụng máy móc gì và phải chờ bao lâu. Theo tôi, tiến độ không thể chỉ được giải quyết được bằng cách tăng người hay ép công trường ở giai đoạn cuối. Nếu muốn thi công nhanh, câu chuyện vật liệu và biện pháp thi công phải được tính từ khi làm thiết kế”. 

Từ góc nhìn này, đơn giá vật liệu không còn là thước đo duy nhất của hiệu quả kinh tế. Một giải pháp có thể có chi phí đầu vào cao hơn, nhưng nếu giúp loại bỏ một công đoạn, giảm một tổ thợ hoặc rút ngắn thời gian trên đường găng của dự án, giá trị của nó cần được đánh giá trên tổng thể quá trình thi công. 

Đây cũng là lý do khả năng hỗ trợ tổ chức thi công đang trở thành một tiêu chí ngày càng quan trọng khi lựa chọn vật liệu. 

Khi vật liệu tham gia vào cách tổ chức thi công

Khi tiến độ được tính toán ngay từ thiết kế, giá trị của vật liệu cũng cần được nhìn nhận rộng hơn các đặc tính kỹ thuật riêng lẻ. Một giải pháp có thể tác động trực tiếp đến số lượng công đoạn, phương thức lắp đặt và cách tổ chức nhân lực tại công trường. Từ phần xây thô đến hoàn thiện, một số vật liệu đang cho thấy khả năng thay đổi trực tiếp quy trình thi công.

Panel bê tông khí chưng áp ALC là một ví dụ. Với phương pháp xây tường truyền thống, công trường phải thực hiện chuỗi công đoạn liên tiếp từ xây, chờ đến xử lý bề mặt trước khi chuyển sang các bước hoàn thiện. Mỗi công đoạn đều kéo theo thời gian và nhân lực tổ chức thi công. 

Panel ALC Viglacera được sản xuất dưới dạng cấu kiện kích thước lớn, cho phép chuyển từ phương thức xây ướt sang lắp ghép. Theo thông tin từ Viglacera, một tấm panel có thể thay thế khoảng 75 viên gạch xây truyền thống, qua đó giảm các thao tác lặp lại và góp phần rút ngắn thời gian thi công. 

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ lắp đặt. Việc sử dụng cấu kiện kích thước lớn còn giúp tổ chức tổ đội thi công theo hướng gọn hơn, giảm sự phụ thuộc vào lao động thực hiện các thao tác thủ công lặp lại. Cũng theo thông tin từ nhà sản xuất, việc sử dụng panel ALC có thể góp phần giảm khoảng 10 - 15% tải trọng công trình, từ đó mở ra khả năng tối ưu hệ kết cấu và nền móng nếu được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế. Giới hạn chịu lửa lên tới EI240 cũng giúp giải pháp đáp ứng thêm các yêu cầu về an toàn của nhiều loại hình công trình. 

Nếu Panel ALC cho thấy cách vật liệu có thể thay đổi phương thức thi công phần tường, thì ở giai đoạn hoàn thiện, kích thước vật liệu cũng tác động đến cách tổ chức công việc trên công trường. 

Với cùng một diện tích bề mặt, gạch kích thước lớn Viglacera giúp giảm số lượng module cần lắp đặt, số đường ron và các thao tác lặp lại. Tại những không gian quy mô lớn như sảnh, hành lang, showroom hay khu thương mại, giải pháp này có thể góp phần tinh giản quy trình hoàn thiện và nâng cao tính đồng bộ của bề mặt. 

Tuy nhiên, kích thước lớn không mặc nhiên đồng nghĩa với thi công nhanh hơn. Vật liệu khổ lớn đặt ra yêu cầu tương ứng về vận chuyển, mặt bằng tập kết, thiết bị hỗ trợ và kỹ thuật của đội ngũ lắp đặt. Nếu các yếu tố này không được tính toán từ đầu, chính vật liệu có thể làm tăng rủi ro trong quá trình thi công. 

Từ phần tường đến giai đoạn hoàn thiện, điểm chung của các giải pháp này nằm ở cách vật liệu được đặt trong mối quan hệ với biện pháp thi công. Hiệu quả tiến độ không đến từ một đặc tính đơn lẻ, mà từ việc lựa chọn đúng vật liệu cho một quy trình phù hợp. 

Từ “ép tiến độ” đến công nghiệp hóa quá trình xây dựng

Áp lực tiến độ đang tạo ra một thay đổi sâu hơn trong ngành xây dựng. Thay vì tiếp tục phụ thuộc vào việc tăng nhân lực và đẩy mạnh các thao tác thủ công tại công trường, nhiều dự án đang hướng tới tư duy công nghiệp hóa: giảm số công đoạn, tăng mức độ chuẩn hóa và tổ chức thi công theo hướng lắp ghép, đồng bộ.

Trong quá trình đó, cách vật liệu được thiết kế, sản xuất và lắp đặt đang trực tiếp định hình cách một công trình được thi công.

Từ Panel ALC đến các vật liệu kích thước lớn, hướng phát triển giải pháp của Viglacera cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý: tiến độ không nhất thiết phải được “ép” ở giai đoạn cuối, mà có thể được tính toán từ sự phối hợp giữa thiết kế, vật liệu và biện pháp thi công.  

Nhìn về xu hướng phát triển của ngành, KTS Nguyễn Văn Thiên cho rằng giá trị của vật liệu sẽ không còn được đánh giá riêng ở khía cạnh kỹ thuật hay thẩm mỹ, mà ở khả năng giải quyết đồng thời nhiều yêu cầu của dự án như rút ngắn tiến độ, giảm phát sinh trong thi công, tối ưu vận hành và hướng tới phát triển bền vững.

“Theo tôi, xu hướng sắp tới không phải là xuất hiện một loại vật liệu "tốt hơn", mà là sự dịch chuyển sang những hệ vật liệu có khả năng giải quyết đồng thời nhiều bài toán của dự án. Một vật liệu tốt không chỉ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật hay thẩm mỹ, mà còn phải rút ngắn thời gian thi công, giảm phát sinh tại công trường, tối ưu vận hành và giảm tác động đến môi trường.

Trong bối cảnh đó, công nghiệp hóa xây dựng sẽ ngày càng rõ nét, kéo theo sự phát triển của các giải pháp tiền chế, vật liệu hiệu suất cao và các hệ vật liệu đồng bộ như panel ALC, cấu kiện đúc sẵn hay gạch khổ lớn. Theo tôi, đây không chỉ là sự thay đổi về vật liệu, mà là sự thay đổi trong tư duy thiết kế và tổ chức xây dựng công trình”.

Khi đó, thi công nhanh hơn không còn đồng nghĩa với việc người thợ phải làm nhanh hơn. Đó là kết quả của một quy trình được tổ chức với ít công đoạn hơn, ít thời gian chờ hơn và kiểm soát tốt hơn.

Ở góc độ rộng hơn, đây cũng chính là một trong những nền tảng của quá trình công nghiệp hóa xây dựng: chuyển trọng tâm từ nỗ lực của công trường sang nâng cao hiệu quả của cả toàn bộ quy trình. 

Thông tin chi tiết về Hệ giải pháp VLXD Xanh-Thông minh Viglacera tại: Viglacera - Hệ Sinh Thái Vật Liệu Xây Dựng Xanh Đồng Bộ & Thông Minh

Theo Kiến Việt