Biến đổi khí hậu đang khiến những trận mưa lớn, bão mạnh và tình trạng ngập úng đô thị xuất hiện với tần suất ngày càng dày hơn. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với ngành kiến trúc và xây dựng: công trình không chỉ cần bền vững về kết cấu mà còn phải có khả năng thích ứng với những điều kiện khí hậu ngày càng khắc nghiệt. 

Trong nhiều năm, khả năng chống chịu của công trình thường được gắn với kết cấu chịu lực hoặc các hệ thống kỹ thuật. Tuy nhiên, thực tế cho thấy lớp vật liệu bao che như mái, bề mặt ngoại thất hay hệ lát nền mới là những thành phần đầu tiên tiếp xúc với mưa, gió, bức xạ nhiệt và nước ngập. Nếu những lớp “phòng thủ” này hoạt động hiệu quả, áp lực lên toàn bộ công trình sẽ giảm đáng kể ngay từ thời điểm thiên tai xảy ra. 

Đó cũng là lý do vật liệu xây dựng ngày nay không còn chỉ được lựa chọn vì yếu tố công năng hay thẩm mỹ, mà còn bởi khả năng nâng cao hiệu quả vận hành, kéo dài tuổi thọ công trình và tăng cường khả năng thích ứng với khí hậu trong suốt vòng đời sử dụng. 

Kiến trúc đang chuyển từ “chống chịu” sang “thích ứng”

Trong nhiều năm, mục tiêu của thiết kế là giúp công trình chống lại các tác động của nắng, mưa hay gió bão. Tuy nhiên, khi thời tiết ngày càng khó dự đoán, cách tiếp cận này không còn đủ. 

Kiến trúc hiện đại cần hướng tới khả năng thích ứng, nghĩa là công trình vẫn duy trì hiệu quả vận hành trước các điều kiện khí hậu cực đoan, đồng thời giảm thiểu chi phí bảo trì và tiêu thụ năng lượng trong dài hạn. Điều đó đồng nghĩa, thay vì sửa chữa sau mỗi mùa mưa bãi, công trình cần được chuẩn bị ngay từ đầu để giảm thiểu hư hại và duy trì khả năng vận hành khi thời tiết cực đoan xảy ra. 

Theo KTS Nguyễn Thanh Bảo Vương (ANZ Design & Construction), biến đổi khí hậu đang tạo ra những thay đổi rất rõ ràng đối với kiến trúc Việt Nam. “Chúng ta đang phải đối mặt với những đợt nắng nóng kéo dài, mưa lớn liên tục nhiều ngày, bão có cường độ mạnh hơn và tình trạng ngập úng xuất hiện thường xuyên tại các đô thị. Điều đó khiến kiến trúc không chỉ dừng lại ở việc tạo ra một không gian đẹp mà phải đồng thời giải quyết các bài toán chống nóng, chống thấm, thoát nước và tiết kiệm năng lượng. Theo tôi, đây là thời điểm kiến trúc cần chuyển từ tư duy ‘xây cho bền’ sang ‘xây để thích ứng’.”

Cũng theo kiến trúc sư, khả năng thích ứng của công trình không chỉ được quyết định bởi kết cấu hay hệ thống kỹ thuật mà cần bắt đầu từ chính những lớp vật liệu cấu thành nên công trình. Từ hệ mái đến bề mặt ngoại thất, mỗi quyết định lựa chọn vật liệu đều ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền, hiệu quả vận hành và chi phí bảo trì trong tương lai. 

Hai lớp vật liệu góp phần nâng cao khả năng thích ứng của công trình

Khi khả năng thích ứng trở thành tiêu chí quan trọng của kiến trúc hiện đại, việc lựa chọn vật liệu cũng không còn là những quyết định riêng lẻ. Mỗi giải pháp đều cần được đặt trong tổng thể vận hành của công trình để cùng giải quyết các bài toán về khí hậu, độ bền và hiệu quả sử dụng lâu dài. 

Giải pháp cho bề mặt ngoại thất và cảnh quan

Khu vực ngoại thất luôn là nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nắng nóng, mưa lớn, độ ẩm cao và biến động nhiệt độ. Đối với sân vườn, lối đi hay cảnh quan ngoài trời, vật liệu cần đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí: độ bền cao, khả năng chống trơn trượt, chống thấm nước và hạn chế xuống cấp theo thời gian.

Trong bối cảnh đó, dòng gạch porcelain ngoại thất (có độ dày từ 15-20mm) của Viglacera được phát triển nhằm đáp ứng đồng thời yêu cầu về độ bền cơ học, khả năng chống trơn trượt và thích ứng với điều kiện ngoài trời.  

Điểm khác biệt của giải pháp nằm ở phương pháp thi công khô theo dạng hở mạch. Thay vì tạo nên một lớp bề mặt kín khiến nước mưa dồn nhanh vào hệ thống cống, kết cấu này cho phép nước thẩm thấu tự nhiên xuống nền đất, góp phần giảm áp lực cho hệ thống thoát nước tại khu vực lát nền trong điều kiện mưa lớn. 

Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng phát triển “đô thị bọt biển” (Sponge City), nơi bề mặt đô thị được thiết kế để tăng khả năng giữ và thấm nước mưa, từ đó giảm nguy cơ ngập úng và hỗ trợ cân bằng vòng tuần hoàn nước trong đô thị. 

Bên cạnh yếu tố công năng, vật liệu còn có khả năng chống trơn trượt, hạn chế bám rêu mốc, duy trì độ bền màu và giảm chi phí bảo trì trong quá trình sử dụng, phù hợp với các công trình cảnh quan, khu nghỉ dưỡng, sân vườn và không gian công cộng. 

Hệ mái - lớp bảo vệ đầu tiên của công trình

Nếu bề mặt ngoại thất góp phần giảm áp lực cho hạ tầng thoát nước thì hệ mái là bộ phận trực tiếp bảo vệ không gian bên trong trước nắng nóng, mưa lớn và gió bão. Vì vậy, khả năng chống chịu của mái nhà có ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ cũng như hiệu quả vận hành của toàn bộ công trình. 

Theo KTS Nguyễn Thanh Bảo Vương, hệ mái cần được nhìn nhận như một giải pháp tổng thể thay vì chỉ là lớp hoàn thiện bên ngoài: “Đối với vật liệu, tôi đánh giá cao các dòng ngói tráng men chất lượng vì bề mặt có khả năng hạn chế hấp thụ nhiệt, chống bám rêu mốc, giữ màu tốt và có độ bền cao trước điều kiện nắng mưa khắc nghiệt của Việt Nam. Khi kết hợp cùng một hệ mái được thiết kế đúng kỹ thuật và thông gió hiệu quả, vật liệu này không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng mà còn giúp giảm chi phí bảo trì trong suốt vòng đời công trình.”

Từ góc nhìn đó, ngói tráng men Viglacera được phát triển với cấu trúc liên kết ổn định và lớp phủ tráng men giúp hạn chế thấm nước, giải bám rêu mốc, duy trì màu sắc bền lâu trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Khi kết hợp cùng hệ mái được thiết kế đúng kỹ thuật, giải pháp này góp phần nâng cao khả năng chống chịu trước mưa bão, đồng thời giảm nhu cầu sửa chữa và bảo trì trong suốt vòng đời công trình. Sản phẩm cũng có nhiều lựa chọn về màu sắc và kiểu dáng, phù hợp với nhiều phong cách kiến trúc từ nhà ở đến các công trình nghỉ dưỡng và công trình công cộng.

Thông tin chi tiết về Hệ giải pháp VLXD Xanh-Thông minh Viglacera tại: Viglacera - Hệ Sinh Thái Vật Liệu Xây Dựng Xanh Đồng Bộ & Thông Minh

Theo Kiến Việt